Nie przekraczaj granicy, za którą czeka Cię odpowiedzialność karna

Napisać w Internecie jedno zdanie za dużo – to łatwe. Hejterzy, ukryci za ekranem monitora, często czują się bezkarnie. Czy słusznie? Sam hejt jako pojęcie jest szerokie i nie występuje w kodeksie karnym, ale czyny takie jak zniesławienie, znieważenie, uporczywe nękanie czy groźby karalne mogą sprawić sprawcy poważne kłopoty z prawem. Pamiętajmy, że każda publikacja w sieci zostawia ślad. Jedno słowo może wyrządzić krzywdę.

Hejt to agresywne i nienawistne komentarze – wyzwiska, przekleństwa, obelgi, życzenia śmierci. Mają one jednak granicę, którą są znamiona czynu zabronionego. Większość takich przestępstw ścigana jest na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza konieczność wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Warto to robić, aby hejterzy nie czuli się bezkarni.

Problem ten jest szczególnie istotny w kontekście młodych użytkowników Internetu. Dziecko będące obiektem ataków, upokorzeń i drwin może nie poradzić sobie z tak trudną sytuacją. Jeśli jako rodzice lub pedagodzy otrzymamy sygnały o dręczeniu kogokolwiek – reagujmy. Znane są przypadki, w których młode osoby, nie radząc sobie z hejtem, wybierały dramatyczne sposoby wołania o pomoc. Nie zgadzajmy się na hejt w przestrzeni publicznej, zwłaszcza gdy ofiarami są ci, którzy nie potrafią się jeszcze bronić.

Jakie konkretnie rodzaje hejtu są przestępstwem? Oto kilka przykładów.

Art. 190a. Stalking
§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, dane osobowe lub inne dane identyfikujące ją publicznie w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu z § 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 4. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Art. 207. Znęcanie się
§ 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a. Kto znęca się nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Jeżeli czyn połączony jest ze szczególnym okrucieństwem, sprawca podlega karze od roku do lat 10.
§ 3. Jeżeli następstwem jest targnięcie się na własne życie, kara wynosi od lat 2 do 12.

Art. 190. Groźba karalna
§ 1. Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Art. 212. Zniesławienie
§ 1. Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną o postępowanie lub właściwości mogące poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla stanowiska, zawodu lub działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Jeżeli czynu dopuszczono się za pomocą środków masowego komunikowania, kara to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
§ 3. Sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, PCK lub inny cel społeczny.
§ 4. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Art. 216. Znieważanie
§ 1. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo pod jej nieobecność, ale publicznie lub w zamiarze, by zniewaga do niej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Znieważenie za pomocą środków masowego komunikowania – kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie pokrzywdzonego lub odpowiedział on naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od kary.
§ 4. Możliwość orzeczenia nawiązki.
§ 5. Ściganie z oskarżenia prywatnego.

Art. 257. Rasizm
Kto publicznie znieważa grupę ludności albo osobę z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej lub bezwyznaniowości albo z tych powodów narusza jej nietykalność cielesną, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Wykroczenie złośliwego niepokojenia (art. 107 KW)
Kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd lub w inny sposób złośliwie niepokoi, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo karze nagany.